Column Frank Speel: Het gemis van de wandelgangen

In het weekend liep ik na een lange week van digitaal vergaderen, e-mailen en telefoneren door de stad. Ineens wist ik wat ik mis in onze nieuwe werk-werkelijkheid.

Ik mis de gesprekken in de wandelgangen en bij het koffieautomaat, de spontane ontmoetingen met collega’s, gemeenten en samenwerkingspartners van ons mooie programma. Niet dat ik minder contact heb. Integendeel, ik zie sommige collega’s zelfs meer dan ooit. Maar het is anders. Vergaderingen zijn zakelijker, veel non-verbale communicatie gaat verloren en een groot deel van het sociale contact rondom de vergadering is verdwenen.

Vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het programma Democratie in Actie ontmoet ik normaal gesproken tijdens vergaderingen, trainingen of bijeenkomsten veel mensen in het hele land. Ik vind het altijd heel afwisselend en leuk om mensen te ontmoeten daar waar de lokale democratie samenkomt: in gemeentehuizen en in raadszalen. Ook op mijn thuisbasis, de kantoortuin van het VNG-gebouw, word ik de hele dag omringd door collega’s. Nu ben ik dus even niet de hele dag door omringd met mensen.

Gelukkig gaat er ook veel door en heeft het digitale vergaderen een enorme vlucht genomen. Hier liggen ook kansen voor in de toekomst, zeker voor een landelijk programma als Democratie in Actie en de VNG, die vaak bijeenkomsten organiseren voor deelnemers uit het hele land. Door de huidige situatie zijn onderwerpen als lokale digitale democratie en digitale participatie belangrijker dan ooit. Vanuit Democratie in Actie hebben we onze vraagbaakfunctie en rol als kennismakelaar voor gemeenten, gemeenteraden, ambtenaren de afgelopen weken verder vorm gegeven. De website www.lokale-democratie.nl wordt steeds vaker bezocht en door velen gebruikt als informatiebron in deze tijden Corona-maatregelen. Juist nu is het van belang dat we van elkaar leren en goede en minder goede ervaringen delen. En niet alleen gemeenten, maar ook provincies en waterschappen.

Wat mis ik dan?

Wat aan de huidige manier van werken ontbreekt is het gebruik van al onze zintuigen. Het gevoel van ‘weten wat er speelt‘, ‘waarom iemand iets wel of niet zei in de vergadering’. Vragen die je makkelijk even stelt in de wandelgangen, maar die heb je niet als je een digitale vergadering verlaat. Ook mis ik het collegiale gevoel: ‘hoe was het weekend?’, ‘hoe gaat het thuis?’, ‘hoe gaat het met het zieke familielid?’ Die zintuigen en wandelgangen missen we nu ook in de lokale democratie, de politieke arena en in het gemeentehuis. We hebben nu geen wandelgangen waar we toevallig iets horen of een korte bespreking hebben. We stemmen even niets snel af bij het koffieautomaat, zoals de inbreng in de gemeenteraad of het delen van een motie. Het politieke handwerk dus, wie herkent het niet. Juist die functie van het afstemmen, niet in achterkamertjes, maar juist ‘op de vloer’.

Al die interacties tussen mensen, zeker ook het collegiale gesprek, zorgen ervoor dat mensen zich betrokken voelen bij een team, een fractie, een gemeenteraad, een gemeente, een buurt of een programma. Dat gevoel daar moeten we dus nog even op wachten, we zullen dat nog even op deze manier moeten volhouden, take care.

Frank Speel , Programmamanager Versterking Democratie en Bestuur vanuit de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG).