Column Frank Speel: 'Lokale democratie: echt luisteren en duidelijk communiceren'

Auteur Frank SpeelDatum 03-05-2019

Tijdens zijn periode als wethouder leerde Frank Speel, Programmamanager Democratie in Actie (VNG) hoe hij met onvrede en zorgen van inwoners moest omgaan. De sleutel: écht luisteren en tijdig en duidelijk communiceren.

Aan het eind van een zomerse middag kreeg ik als beginnend wethouder ooit een verontrustend telefoontje van een raadslid uit Zoetermeer. Het ging over een bewoner die op vervuilde grond aan de Delftsewallen woonde. Tijdens het inlezen in mijn portefeuille had ik de achtergrond van het langlopende dossier Sanering gasfabriek Delftsewallen meegekregen.

Voor ik het wist zat ik na een kort fietsritje aan de keukentafel van de betreffende bewoner. Niet veel later schoven steeds meer inwoners aan. De stemming was boos en teleurgesteld tegelijk. Ik luisterde naar hun verhalen om te begrijpen wat er nu precies aan de hand was. Het ging om communicatie, duidelijkheid over de vervuiling en de saneringsplannen. In zo’n langlopend project van bodemsanering gaan er al snel jaren overheen voordat duidelijk is wat er nu precies in de grond zit en wie de verantwoordelijkheid voor de sanering moet nemen. Ook in dit geval was het een langlopend traject met veel onduidelijkheden.

Onbegrip

Wat mij vooral trof bij de mensen aan deze keukentafel was het onbegrip over het gebrek aan informatie vanuit de gemeente en de provincie over de voortgang. Ik heb dat gevoel van die bewoners op die middag aan de Delftsewallen in Zoetermeer al mijn jaren als wethouder als leidraad gebruikt voor mijn handelen. Zorg dat je tijdig én duidelijk communiceert.

Hoe kun je als wethouder, ambtenaar, raadslid of burgemeester het verschil maken? Door naar mensen te luisteren, écht te luisteren en op zoek te gaan naar wat mensen bezighoudt. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen die actief is in de lokale democratie, in gemeente, wijk en straat, iedere dag opnieuw het verschil kan maken door te luisteren.

Persoonlijke aanpak

Toen ik twee jaar later, na een slepende en kostbare procedure over de saneringsplannen bij de Raad van State, aan dezelfde bewoner vroeg wat hij eigenlijk nodig had van de gemeente Zoetermeer, verzuchtte hij: aandacht, waardering en een kleine vergoeding! Ik keek hem aan en dacht terug aan het eerste keukentafelgesprek twee jaar eerder en besefte dat de juridische procedures het uiteindelijk toch hadden gewonnen van de menselijke maat. Met alle kosten van dien. Overigens is de bodemsanering uiteindelijk succesvol uitgevoerd en zijn de bewoners achteraf nog steeds positief over de persoonlijke aanpak, ondanks alle procedures.

Wat heb ik nu geleerd van deze casus? Dat is tegelijkertijd de reden dat ik graag bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het programma Democratie in Actie werk. Namelijk: investeer écht in het luisteren naar bewoners, neem er de tijd voor en besef dat je iedere dag het verschil kunt maken in je eigen gemeente. Het is bovendien nog leuk ook.