Digitale democratie in Amsterdam: likes verzamelen voor begrotingsplannen

Datum 18-04-2019

Met de online participatietool West Begroot laat de gemeente Amsterdam inwoners, ondernemers en organisaties drie ton verdelen over gebiedsplannen voor hun stadsdeel. Hierover wisselt ze kennis en ervaringen uit met de gemeente Den Haag. May Britt Jansen, programmamanager Open Stad van de gemeente Amsterdam vertelt over haar ervaringen met digitale participatie.

Waarom kiest Amsterdam voor digitale participatie?

“De gemeente heeft gekozen voor een forse uitvoeringsagenda op het gebied van democratisering waaronder digitale democratie. Voorop staat de vraag: hoe kunnen we Amsterdammers meer zeggenschap geven?”

Hoe gaan jullie te werk?

“Wij zijn een kleine serviceorganisatie binnen de gemeente. We bestaan uit twee ontwerpers, twee developers, een ondersteuner en ik als programmamanager. Vanuit de organisatie krijgen we verzoeken om bewoners te betrekken bij beleidsvraagstukken. We ontwerpen niet alleen de software, maar begeleiden het hele proces. De meeste tijd gaat zitten in het ontwerpen van de werkprocessen. Wat zijn de kaders en politieke ambities? Wie is de doelgroep en wat zijn hun behoeftes en motivaties?  Wat kun je aan bewoners voorleggen, op welke manier, en hoe maken we helder wat er met hun input gebeurt? Vervolgens ontwikkelen we een tool met onze eigen OpenStad-software. Hiermee kunnen we maatwerk leveren voor verschillende soorten trajecten, zoals interactieve kaarten, digitale keuzehulpen voor bijvoorbeeld het kiezen van het favoriete ontwerp voor je straat of begrotingstools.”

Waar zijn jullie nu mee bezig?

“Onze laatste tool
West Begroot is een participatieve begrotingstool die we in Amsterdam-West hebben gelanceerd. Dit is een mooie combinatie van directe en indirecte democratie. In oktober 2018 hebben inwoners, ondernemers en organisaties samen 216 plannen voor hun buurt ingediend, die passen binnen de door het stadsdeel vastgestelde thema’s groen, divers en duurzaam. 167 plannen kregen meer dan 50 likes en werden getoetst op haalbaarheid. Van de 94 overgebleven plannen heeft de stadsdeelcommissie 30 plannen geselecteerd waarover inwoners vanaf 18 jaar uit West € 300.000 konden verdelen. Ze kregen hiervoor per post een stemkaart opgestuurd.
Het winnende plan is in februari bekendgemaakt, inmiddels is ook Centrumbegroot.amsterdam.nl live gegaan. In juni en juli gaan we met vijf andere sites live, dus we zitten niet stil.

De gemeente Den Haag heeft onze software gebruikt en is daarmee op 5 maart haar eigen traject Duinoordbegroot.nl gestart. Het leuke is dat wij nu weer van Den Haag leren, bijvoorbeeld dankzij hun usabilitytest. Naast software wisselen we werkprocessen uit: hoe pakken jullie dit aan? Hoe begeleid je collega’s bij het maken van een haalbaarheidstoets, enzovoort. Samen willen we de software nu doorontwikkelen. In G5-verband zoeken we naar investeringen. Het zou mooi zijn als meer gemeenten de software uiteindelijk ook kunnen gaan gebruiken.”

Hoe krijg je de organisatie mee?

“Bij West Begroot wisten we van tevoren niet hoeveel plannen ingediend zouden worden. Toch moesten we ze allemaal beoordelen. We deden het voor het eerst op deze manier, dus dat was best even zoeken. Het vraagt van de ambtelijke organisatie focus en improvisatie. Aangezien het project een bestuurlijke wens en ambitie was, konden we hier als organisatie prioriteit aan geven.”

Wat zijn de resultaten?

“Bij West Begroot zijn in een maand tijd 216 plannen ingediend, bereikten we 28.000 unieke bezoekers en zijn er ruim 20.000 likes uitgedeeld. Door mensen likes te laten verzamelen, deelden ze hun plannen met hun netwerk, waardoor we in ‘bubbels’ terechtkwamen die we anders nooit zouden bereiken. Van de 100.000 stemkaarten die we verstuurden, hebben 15.000 mensen daadwerkelijk gestemd. Een ongekend hoge opkomst! Samen met de gemeente Den Haag en de Universiteit Leiden gaan we verder onderzoek doen naar de mensen die via de begrotingstools hebben gestemd.”

Wat raad je gemeenten die online participatietools willen inzetten aan?

“Begin klein! Laat met concrete casussen laten zien wat de potentie kan zijn van het gebruik van online tools. Het gevaar is dat je heel lang blijft praten. Laat met een klein project snel iets moois zien, waardoor de organisatie gaat denken: dit is interessant. Dan krijg je sneller draagvlak voor je plannen. Wat veel mensen leuk vinden zijn ontwerpwedstrijden, zoals muurschilderingen of kunstwerken. Dit zijn niet heel complexe projecten, maar je genereert er veel positieve energie en eigenaarschap mee.” 

Netwerkbijeenkomst 24 april

Verder praten met andere gemeenten die aan de slag zijn of willen met digitale participatieprojecten? Kom 24 april van 12.00 tot 17.00 uur naar de netwerkbijeenkomst lokale digitale democratie in Utrecht.

Proeftuin Lokale Digitale Democratie

In de Proeftuin Lokale Digitale Democratie staat het onderzoeken en (uit)testen van de toegevoegde waarde van (open source) digitale participatietools centraal. Gemeenten kunnen tevens ondersteuning krijgen bij de implementatie dit type tools.

Zet alvast in de agenda: 12 juni is er weer een bijeenkomst van de Proeftuin Lokale Digitale Democratie. Houd de website in de gaten voor het programma. 

Meer digitale democratie:

Bekijk alle online participatietools (OpenStad) van de gemeente Amsterdam

Ga zelf aan de slag met online participatie met de
Handreiking Digitale Democratie