Naar een betere vertegenwoordiging van mensen met een migratieachtergrond in politiek en bestuur

Datum 17-07-2020

Afgelopen woensdag 8 juli vond de digitale expertmeeting ‘politiek en bestuur voor iedereen’ plaats onder leiding van dagvoorzitter Bahreddine Belhaj, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden en raadslid te Lelystad. Het doel van de meeting was kennis en ervaringen van mensen met een migratieachtergrond met politieke en bestuurlijke functies bij elkaar te brengen, onderzoeksvragen te inventariseren en beleidsacties aan te scherpen. Sprekers waren onder meer dr. Alfons Fermin, oud waarnemend-burgemeester Joyce Sylvester, wethouder Kavita Parbhudayal en hoogleraar Jean Tillie. Joyce Sylvester, een van de sprekers van de expertmeeting, oud-waarnemend burgemeester van Anna-Paulowna en Naarden, was de eerste zwarte vrouw in Nederland in die functie. We spraken verder met haar over de vertegenwoordiging van mensen met een migratieachtergrond in politiek en bestuur.

Wat motiveerde u om actief te worden in de politiek en het openbaar bestuur?

“Mijn moeder was huismeester van de Amsterdamse burgemeesters Schelto Patijn, Ed van Thijn en kortstondig van Job Cohen. Dat werk hield in dat mijn ouders ook in de ambtswoning aan de Herengracht gingen wonen. Dus als ik bij mijn ouders thuiskwam, ik studeerde toen Politicologie, afstudeerrichting Bestuurskunde, kwam ik in aanraking met het ambt. Ik leerde daardoor het ambt en alles wat daarbij hoort beter kennen. Toen ik met mijn studie begon, werd ik lid van de Partij van de Arbeid, daarvoor zat ik al vrij snel in het afdelingsbestuur van Bos en Lommer. Daar leerde ik de ongeschreven regels en normen en waarden van de politiek. Als afdelingsbestuur waren wij erg betrokken in de buurt en de wijk. We gingen veel op huisbezoek en spraken met de bewoners over wat er bij hun speelde. De problemen en verhalen die ik daar hoorde inspireerden mij om mij actief in te zetten voor de maatschappij en dus politiek actief te worden.”

U bent waarnemend burgemeester geweest in Anna-Paulowna en Naarden. U was daarmee de eerste zwarte vrouw in Nederland in die functie. Ervoer u extra barrières tijdens uw ambt?

“Ik weet nog goed dat mensen uit mijn omgeving het heel bijzonder vonden dat ik de eerste zwarte vrouwelijke waarnemend burgemeester werd van Nederland. Op mijn eerste dag wilde de landelijke pers uitrukken om mij te filmen. Ik herinner me nog dat ik aan mijn secretaresse vroeg: ‘Maar waar gaat het gesprek dan over?’. ‘Over u als eerste zwarte vrouwelijke waarnemend burgemeester in Nederland’, antwoorde zij. Ik heb er toen bewust voor gekozen om niet met de pers te spreken. Ik wilde liever wat over de gemeente vertellen, dan over mezelf. Natuurlijk, als je de eerste bent in het ambt krijg je vaak extra aandacht, maar op dat moment wilde ik dat het over Anna-Paulowna ging en niet over mij. Verder ervoer ik weinig barrières. Er was een goede klik met de andere leden van het College van B&W en met de leden van de Gemeenteraad. Alleen tijdens de sinterklaasintocht kreeg ik protest en waren er mensen die vonden dat ik daar als zwarte vrouw niet aan mee moest werken.” 

Wat heeft u geholpen tijdens uw loopbaan?

“Toch de kennis en ervaring die ik vanaf mijn studie al had opgedaan en dat ik al vroeg in aanraking kwam met het ambt. Het was voor mij daardoor niet een onbekende wereld. Ik had kennis en ervaring op het gebied van openbaar bestuur en politiek en begreep de ongeschreven regels en codes. ‘Doorzetten en niet opgeven’, leerde ik vanuit huis. Door al vroeg in aanraking te komen met de politiek dacht ik ‘dat zie ik mezelf ook wel doen’. Je moet er vertrouwd mee raken, dan denken mensen vanzelf ‘dit kan ik ook’.”

Waarom is het volgens u belangrijk dat Nederlanders met een migratieachtergrond evenredig vertegenwoordigd zijn in politiek en bestuur? 

“Een goede balans is nodig omdat het de herkenbaarheid, de kwaliteit van de besluitvorming en onze democratie versterkt. Door ook mensen met een migratieachtergrond actief te zien in politiek en openbaar bestuur neem je drempels weg bij deze groep.”  

Hoe zorgen we ervoor dat we de gewenste veranderingen bereiken en komen tot een evenredige vertegenwoordiging van mensen met een migratieachtergrond in politiek en bestuur?

“Ik denk dat mensen op sleutelfuncties meer oog kunnen hebben voor diversiteit in vertrouwens- en kandidaatstellingscommissies, maar ook commissarissen van de Koning die over de burgemeestersbenoemingen gaan. Ik heb het zelf ook ervaren. Zodra ik zelf in een kandidaatstellingscommissie zat, was er meer oog voor diversiteit op de lijst. Men kan er dan niet om heen. Soms was het niet eens nodig om de noodzaak voor diversiteit te benoemen en was mijn aanwezigheid al genoeg. In alle gevallen deden er kandidaten mee met een migratie achtergrond die indrukwekkende cv’s hadden. Dat voorkomt discussies over kwaliteit in relatie tot diversiteit. Op sleutelposities heb je mensen nodig die ook daadwerkelijk de kracht en de waarde inzien van diversiteit. Maar ook voor mensen met een migratie achtergrond is er werk aan de winkel. Als je interesse hebt om politiek actief te worden, stap dan over de schroom heen en ga dan naar netwerkborrels, loop een snuffelstage en informeer jezelf. Mensen met een migratieachtergrond kunnen wel degelijk enthousiast gemaakt worden voor het politieke ambt en deelname aan het openbaar bestuur en het is mijn overtuiging dat meer mensen zullen gaan meedoen als politiek en bestuur dichterbij wordt gebracht.”

Dr. Joyce Juanita Sylvester was van 2008-2009 waarnemend burgemeester van Anna Paulowna. Daarna werd zij van 2009-2015 waarnemend burgemeester Naarden. Van 2003-2015 was zij voor de PvdA senator en fractiesecretaris/penningmeester. Thans is Joyce Sylvester substituut ombudsman bij de Nationale ombudsman en bekleedt zij diverse raad van toezicht functies.

Lees het volledige verslag van de expertmeeting hier.