Inzet op vijf thema's

Datum 11-09-2018

Tijdens de zes Democratie in Actie Ontwerpsessies gingen zo’n 150 raadsleden, bestuurders, ambtenaren en bewoners met elkaar in gesprek over verschillende thema’s met betrekking tot lokale democratie. Vooraf konden deelnemers in een enquête hun prioriteiten aangeven. Daaruit kwamen de volgende vijf thema’s naar voren.

1.    Inclusieve democratie

Niet iedereen doet mee in de lokale democratie. En het is de vraag of het bieden van meer mogelijkheden om mee te doen dat probleem gaat oplossen. Inclusieve democratie gaat namelijk niet alleen over méér mogelijkheden bieden om mee te doen met democratische processen - de kans is groot dat die mogelijkheden dan benut worden door dezelfde mensen die al meedoen. Inclusieve democratie gaat erover om meer verschillende mensen daadwerkelijk te betrekken en naar eigen vermogen hun inbreng te laten doen. Hoe bereik je bijvoorbeeld sociaal zwakkeren of jongeren? Of hoe betrek je de zwijgende meerderheid of de afgehaakte inwoners? 
In gemeenten leeft de behoefte om kennis hierover uit te wisselen. Bijvoorbeeld door middel van het delen van praktijkvoorbeelden. Daarnaast is er ook een meer fundamentele vraag naar (lokale) leerprocessen om inclusiever te werken in gemeenten. 

2.    Rol van de inwoners

Veel gemeenten hebben ervaring met samenwerking tussen inwoners en bedrijven. Soms nemen zulke collectieven een gemeentelijke taak zelfs geheel over. Vaker moet de gemeente daarom de vraag stellen welke rol zij wil spelen in het publieke domein. Is de gemeente zelf verantwoordelijk voor allerlei voorzieningen? Of zijn vooral de inwoners aan zet en moet de gemeente daar vooral op reageren? 
Initiatiefnemers willen vaak meer zeggenschap over de eigen leefomgeving en andere vormen van invloed zoals directe democratie of buurtbudgetten. Deze inwoners die zich vrijwillig inzetten voor hun eigen leefomgeving investeren veelal tijd en energie. Initiatiefnemers geven aan dat het voor hen bijvoorbeeld van belang is dat de gemeente één aanspreekpunt heeft, zodat deze tijd en energie efficiënt ingezet kan worden. 

3.    Rol van de raad

Raadsleden hebben verschillende rollen; soms als controleur van het college, soms meer als volksvertegenwoordiger. Het is van belang dat de rol van de raad voor iedereen helder is. College, ambtenaren, inwoners en maatschappelijke instanties moeten namelijk te allen tijden weten wat ze aan de raad hebben. Voor het vinden van de juiste rol op het juiste moment is een flexibele houding van belang voor alle spelers.
Raadsleden schieten nog vaak tekort in het leggen van verbinding met de samenleving. Tijdsgebrek is daar meestal de oorzaak van. Goede ondersteuning van de raad kan al een hoop schelen. De griffie, rekenkamer, ambtenarij en fractieondersteuners kunnen raadsleden op vele manieren ontlasten. Ook met beter gestroomlijnde informatievoorziening richting raadsleden valt een hoop te winnen, zodat raadsleden meer tijd overhouden om ‘naar buiten’ te gaan en los van partij en politiek samenwerking kunnen zoeken.

4.    Rol van de ambtenaar

Van ambtenaren verwachten we dat zij democratische processen, het samenspel tussen samenleving en overheid, faciliteren. Dit heet ook wel overheidsparticipatie en vraagt om een andere houding van ambtenaren. Een houding die gericht is op het ondersteunen van wat er buiten het gemeentehuis gebeurt, in plaats van binnen de eigen organisatie. Dat vraagt om ambtenaren die beschikken over vaardigheden waarmee je het gesprek tussen gemeente en samenleving op gang brengt. 

5.    Maatschappelijke opgaven


Bij het nemen van beslissingen met een brede impact staat het democratische proces centraal. Hoe betrek je immers zoveel mogelijk belanghebbenden, experts en potentiële gedupeerden in het keuzeproces? Dit geldt zeker voor grote maatschappelijke opgaven zoals de overgang naar aardgasvrije wijken.
Ook vanwege een andere reden zijn de maatschappelijke opgaven van deze tijd bijzonder. Lokale politiek gaat gewoonlijk over zaken die in de nabije omgeving tastbaar zijn; rondwegen, sportvelden en de zorg aan huis. Wanneer hier iets in verandert is dat direct merkbaar. De nieuwe opgaven vragen echter om binnen de gemeentegrenzen een inspanning te leveren voor iets waarvan de gevolgen grensoverschrijdend zijn. 

Verdiepingssessies

De thema’s worden op 27 en 28 september uitgewerkt tot projecten tijdens de Democratie in Actie Verdiepingssessies. In deze bijeenkomsten gaan we in op de vraag hoe ondersteuning voor gemeenten vorm moet krijgen. Wilt u deelnemen aan een Verdiepingssessie? Lees verder