Succesvolle afronding pilotfase Quick Scan Lokale Democratie

Auteur Abassin Nessar en Agatha OostenbrugDatum 21-06-2019

‘Thermometer voor gemeenten’ wordt na de zomer 2019 vast instrument

Van gezamenlijk oefenen en ontwikkelen met gemeenten naar een volwaardig en effectief instrument voor de lokale democratie; de Quick Scan Lokale Democratie (QSLD) is een blijvertje. Tijdens de afrondende leerbijeenkomst op 29 mei in Utrecht bespraken de deelnemende gemeenten de resultaten van de pilot.

‘Een eyeopener voor wat er speelt binnen de gemeente’ en ‘een thermometer voor hoe het staat met de lokale democratie’, zomaar twee beoordelingen over de pilot van de Quick Scan, die tijdens de leerbijeenkomst werden gedaan door een van de vijf pilotgemeenten. Deze zijn enthousiast over het nieuwe instrument in de gereedschapskist van gemeenten.

Vertegenwoordigers van de vijf pilotgemeenten Asten, Brunssum, Krimpen aan den IJssel, Súdwest-Fryslân en Velsen kwamen in Utrecht bijeen met de begeleiders, de begeleidingscommissie en het kernteam van de QSLD om ervaringen te delen en suggesties over doorontwikkeling te geven. De ervaringen waren overwegend positief en leverden goede handvaten voor de technische en inhoudelijke doorontwikkeling van de tool.

Gesprek op gang brengen

De bijeenkomst werd geopend door Frank Speel, programmamanager Democratie in Actie (VNG), Abassin Nessar, senior beleidsmedewerker bij het ministerie van BZK en Agatha Oostenbrug, projectmedewerker QSLD bij VNG. Hierna deelden de deelnemers hun opvallendste en verrassendste inhoudelijke lessen die deelname aan de pilot hen opleverde. De pilotgemeenten waren enthousiast over het op gang brengen van het gesprek binnen de gemeente en met inwoners dankzij de Quick Scan. Deze gesprekken zijn nuttig en noodzakelijk, gezien de belangrijke maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie en de ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Hoe werk je als gemeente samen met inwoners aan deze opgaven waar veel geld mee gemoeid is, die ingrijpend zijn en waar inwoners in toenemende mate bij betrokken willen zijn?

Levendige discussie

De Quick Scan biedt volgens sommigen de mogelijkheid om dieper in te gaan op de verschillende aspecten van lokale democratie, zoals de werking van het dualisme tussen de raad en het college van B en W. Dit soort gesprekken wakkeren volgens sommige pilotgemeenten een levendige discussie aan, die je anders niet gauw zou hebben. Omdat de QSLD zowel de gemeente als inwoners betrekt, levert dat bovendien een interessante kijk op hoe de verschillende betrokkenen denken over de lokale democratie. De interne beleving van een gemeente kan onderling al sterk verschillen, laat staan in verhouding tot hoe inwoners denken over de gemeente.  
Constructief
Tijdens de verdieping gingen de deelnemers in kleinere groepjes nader in op de inhoud, werkwijze, gesprekken en flankerend beleid (beleidsmatige positionering en doorontwikkeling Quick Scan) van de QSLD. De deelnemers vertelden over hun ervaringen en leverden constructieve feedback. Dit leverde een breed scala aan ideeën en vernieuwingspunten op. Ook kregen de gemeenten de gelegenheid om aan te kaarten welke punten zij zelf belangrijk vonden binnen hun gemeente. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat meer jongeren in de lokale democratie participeren en hoe spreek je ze aan? Wat is de beste aanpak voor een luisterende en open houding als gemeente richting de bewoners?

Optimalisatie en doorontwikkeling

Het was een interessante middag vol nieuwe inzichten en ideeën over de Quick Scan. De gemeenten toonden zich erg betrokken en vonden het waardevol om met andere gemeenten over hun ervaringen met het instrument te spreken. Daarnaast heeft het kernteam veel van de pilot geleerd en belangrijke vraagstukken opgehaald met betrekking tot de doorontwikkeling en uitbreiding van de Quick Scan over meer gemeenten en ander bestuurslagen. De Quick Scan zal gedurende de zomer geoptimaliseerd worden zodat de volgende 50 gemeenten in september 2019 van start kunnen. De aanmeldingen voor deze eerste 50 gemeenten lopen op. Geïnteresseerde gemeenten die hun lokale democratie willen laten doorlichten, kunnen zich melden Agatha Oostenbrug via diaservicepunt@vng.nl.

Abassin Nessar, senior beleidsmedewerker bij het ministerie van BZK 
Agatha Oostenbrug, projectmedewerker QSLD bij VNG